پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
59
پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )
بودم ، يكى از كنيزان او - كه به غايت صاحب جمال بود - شاخ ريحانى نزد امام آورد و تحيّت و ثنايى گفت . امام فرمود كه ترا براى خدا آزاد كردم . كنيزك ، زمين خدمت بوسيد و به نشاط هر چه تمامتر بيرون رفت . من گفتم : يابن رسول اللّه ! شاخ ريحانى را چه قدر بود كه در برابر آن چنين جميلهيى را آزاد فرمايى ؟ فرمود كه اى انس : هذا ادبٌ ادَّبَنا اللّهِ بها ، اين ادبى است كه حقّ سبحانه و تعالى ما را آموختست در اين آيت كه : وَ اذا حُيّيتْمُ بِتَحيَّةٍ فَحَيُّوا بِاحْسَنَ مِنها : چون كسى تحيّتى گويد شما را ، شما او را بهتر از آن تحيّتى گوييد ، و تحيّتى كه من در جواب اين جاريه گويم كه بهتر از تحيّت او باشد جز آزاد كردن او هيچ نيست . « 1 » روزى امام حسن ( ع ) به امام حسين ( ع ) نامهيى نوشت كه شيندهام در انعام شعراء افراط مىكنى . امام حسين ( ع ) در جواب نوشت كه : انتَ اعلمُ مِنّى بِانَّ خَيْرَ المال ماوُقِىَ بِه الِعرضُ ، يعنى : تو از من داناترى به اين كه بهترين مال آنست كه نگاه دارد عِرضْ را . صاحب كشف الغمّه گويد : نظر كن درين جواب كه چگونه امام حسين ( ع ) رعايت ادب را كردست نسبت به امام حسن كه گفتست : انتَ اعلمُ منّى . « 2 » 24 . جلاء العيون ملّامحمّد باقر مجلسى از علماى بزرگ و فقهاى نامدار شيعى ( 1037 - 1111 ه ) است كه حدود شصت اثر به زبان عربى و فارسى در علوم مختلف اسلامى تأليف كرده و مهمترين آنها بحار الانوار است كه حكم دائرة المعارف روايى را دارد . از عبد العزيز ناصبى دهلوى نقل است : اگر دين شيعه را ، دين مجلسى نامند بجا و به موقع خواهد شد كه رونق آن دين مجلسى مىباشد . « 3 » « جلاء العيون » او حاوى تاريخ زندگانى حضرات معصومين ( ص ) است كه بارها در ايران به چاپ رسيده است ، و ما به عنوان حسن ختام اين بخش ، مطالبى را از آن دربارهء حضرت سيّد الشّهداء ( ع ) نقل مىكنيم :
--> ( 1 ) . لطائف الطّوائف ، به اهتمام احمد گلچين معانى ، چاپ دوم ، ص 39 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . ريحانة الادب ، محمّد على مدرّس ، ج 5 ، ص 193 .